استاندارد آسانسور در اصفهان

استاندارد آسانسور چیست؟1405

استاندارد آسانسور یک مجموعه از قوانین و مقررات فنی است که برای طراحی، ساخت، نصب و بهره‌برداری از آسانسورها در نظر گرفته شده است. این استانداردها شامل مواردی مانند ابعاد، قابلیت حمل، سرعت، امنیت و دستگاه‌های کنترل و نظارت بر عملکرد آسانسور می‌شود. استفاده از استانداردهای آسانسور به منظور جلوگیری از وقوع حوادث و تضمین ایمنی کاربران ضروری است.

استاندارد آسانسور برای امنیت بیشتر افراد در نظر گرفته می شود و شامل موارد زیر می باشد :

• الزامات مربوط به سرعت بالا آمدن آسانسور
• سیستم های شناسایی درب جهت باز و بسته شدن به موقع درب برای کاهش خطر ورود و خروج افراد در زمان استفاده از آسانسور
• مجهز به سیستم ضد حریق بودن
• مجهز بودن به سیستم روشنایی
• مجهز بودن به ابزار ایمنی در
• استاندارد بودن فاصله سقف آسانسور تا دیوار
• مکانیزم قفل درب
• وجود قفل و ریل مناسب
• تهویه مناسب داشتن
• آسانسور به گونه ای باید طراحی شود که افراد احساس راحتی کنند
• دارا بودن ظرفیت مناسب باتوجه به محل نصب
• استاندارد پنل آسانسور با رابط کاربری مناسب
• دارای ترمز ایمنی (پاراشوت)
• دارای سیستم زنگ هشدار در صورت قفل شدن درب
• وجود ضربه‌گیرهای فضای زیر آسانسور (ته گودال)
• اخذ استاندارد در سازه

                                                               بروز رسانی 1405/03/28

مراحل اخذ گواهی استاندارد آسانسور

• اطمینان از اتمام عملیات نصب و راه اندازی آسانسور و به انجام رسیدن کلیه عملیات ساختمانی و برق رسانی و سایر عملیات مربوطه
• ارسال کپی از صفحه اول پروانه ساختمانی و کپی کارت ملی متقاضی پشت و رو به شرکت
• ثبت نام اینترنتی توسط شرکت، اخذ کد رهگیری و مشخص شدن شرکت بازرسی
• تأئید نهایی بازرس
• انتظار جهت اعلام تاریخ نوبت بازرسی توسط شرکت بازرسی
• عقد قرارداد سرویس و نگهداری یکساله مابین کارفرما و پیمانکار
• پرداخت وجه مربوط به هرینه بازرسی توسط کارفرما و ارائه اصل فیش واریزی به شرکت
• ارسال نقشه، محاسبات و بقیه مدارک و همچنین فرم مهندس ناظر توسط شرکت به شرکت بازرسی
• بازرسی آسانسور توسط بازرس مربوطه با حضور نماینده شرکت و رفع ایرادات احتمالی تا آخرین بازرسی
• آماده شدن گواهی تأئیدیه استاندارد آسانسور توسط شرکت بازرسی و تحویل به کارفرما
• ارسال کپی برابر اصل شده قرارداد سرویس و نگهداری یکساله و انجام بیمه نامه آسانسور به شرکت بازرسی برای تکمیل پرونده ( لازم به ذکر است اتحادیه آسانسور اصفهان میبایست در جریان روند آسانسورهایی که خلعیت گرفته اند باشد )

استاندارد آسانسور در اصفهان

استاندارد آسانسور در اصفهان باید با استانداردهای ملی و بین‌المللی مطابقت داشته باشد. برخی از این استانداردها عبارتند از:

1- استاندارد EN 81-20/50: این استاندارد شامل الزامات ایمنی، طراحی و ساخت آسانسورهای مسافربر است.
2- استاندارد ISO 4190-1: این استاندارد شامل الزامات فنی و کیفی برای نصب، راه‌اندازی و نگه‌داری آسانسورهای مسافربر است.
3- قوانین و مقررات ملی: در کشور ایران، قوانین و مقررات ملی نظیر آئین‌نامه طراحی، ساخت و نصب آسانسورهای مسافربر به عنوان یک استاندارد حائز اهمیت هستند.
4- الزامات تجهیزات پایگاه داده: همچنین در صورت نصب سامانه پایگاه داده آسانسور، الزامات خاص خود را دارند که باید رعایت شود.
با توجه به این استانداردها، آسانسورهای نصب شده در اصفهان باید به صورت کامل و با رعایت الزامات ایمنی و فنی مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی باشند.

اخذ استاندارد آسانسور چقدر طول می‌کشد؟

گرفتن استاندارد آسانسور ممکن است زمان‌بر باشد. درواقع اگر شما بخواهید به‌طور شخصی این کار را انجام بدهید، ممکن است به بازرسی‌های متعدد و اشکالات متعددی از ایمنی آسانسور برخورد کنید؛ که نتیجه آن، به‌طول انجامیدن زمان اخذ استاندارد آسانسور است.
اما اگر چک‌لیست موارد بازرسی استاندارد رعایت شده باشد و یا از مشاورین و متخصصینی کمک بگیرید که اشکالات رایج بازرسان استاندارد آسانسور را به‌خوبی می‌شناسند معمولا روال اخذ استاندارد آسانسور از 10 روز تا 30 روز، بسته به وضعیت آسانسور، به‌طول می‌انجامد. برای مشاوره میتوانید از اتحادیه آسانسور اصفهان با شماره 03132650505 تماس بگیرید .
شرکت خدمات آسانسور در گرفتن استاندارد آسانسور چه نقشی دارند؟

چندین سناریو وجود دارد. ممکن است که شرکت نصاب آسانسور شما تمامی استانداردها را رعایت نکرده باشد و شما قرارداد پیگیری استاندارد آسانسور را نداشته باشید. در این صورت مجبورید شخصا برای اخذ گواهی استاندارد اقدام کنید و درخواست حضور بازرس را ثبت کنید. در این صورت ممکن است که این کار زمان زیادی رو بطلبد، چرا که بازرس بارها و بارها اشکالاتی وارد می‌کند که لازم است متخصصی را برای رفع آن بیاورید.
ممکن است آسانسور شما قدیمی باشد، یعنی نصب و راه‌اندازی آن به زمانی برگردد که هنوز استانداردسازی آسانسور اجباری نبود و بدون گواهی استاندارد آسانسور اخذ پایان کار ساختمان ممکن بود.

در سناریوی دیگر ممکن است که گواهی اولیه استاندارد آسانسور را داشته باشید، اما اکنون می‌خواهید به‌طور ادورای استاندارد آسانسور را بگیرید. این خصوصا در مواردی که آسانسور در مجتمع‌های پررفت‌وآمد وجود دارد و شما مسئولیت سنگینی در قبال حفظ ساکنین دارد صادق است. توجه کنید که هزینه سرویس و نگهداری آسانسور به هزینه‌های جانی، مالی و قانونی احتمالی آن می‌ارزد.

در هرکدام از این سناریوها می‌توانید از خدمات استانداردسازی شرکت‌های معتبر ( شرکت معتبر آسانسور در اصفهان) استفاده کنید. شرکت آرون لیفت دانش کامل نسبت به استانداردسازی آسانسور دارند، ضمنا خودشان مراحل ثبت درخواست برای بازرس آسانسور و سایر روال‌ها را انجام می‌دهند.آسانسور آرون لیفت دارای مجوز از اتحادیه آسانسور اصفهان است .

# استاندارد ملی ایران ۶۳۰۳-۲۰ و ۶۳۰۳-۵۰؛ مرجع تخصصی EN 81-20 و EN 81-50 در صنعت آسانسور ایران

آخرین به‌روزرسانی: ۱۴۰۳

استاندارد ملی ایران شماره ۶۳۰۳-۲۰ معادل ملی استاندارد اروپایی EN 81-20 است و الزامات ایمنی ساخت، طراحی، نصب و بهره‌برداری آسانسورهای مسافری و باری‌مسافری را مشخص می‌کند. در کنار آن، استاندارد ملی ایران شماره ۶۳۰۳-۵۰، معادل EN 81-50، به مقررات طراحی، محاسبات، بررسی‌ها و آزمون‌های قطعات آسانسور می‌پردازد.

به زبان ساده، استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ مشخص می‌کند آسانسور چگونه باید طراحی و نصب شود تا ایمن باشد؛ اما استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ توضیح می‌دهد قطعات، محاسبات و آزمون‌های فنی آسانسور چگونه باید بررسی شوند تا بتوان به ایمنی آن اعتماد کرد.

این دو استاندارد، در کنار یکدیگر، پایه نسل جدید استانداردهای ایمنی آسانسور در ایران و اروپا را تشکیل می‌دهند و جایگاه ویژه‌ای در طراحی، نصب، بازرسی، اخذ گواهی استاندارد آسانسور و ارزیابی عملکرد فنی تجهیزات دارند.
 استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ چیست؟

استاندارد ملی ایران ۶۳۰۳-۲۰ با عنوان «مقررات ایمنی ساخت و نصب آسانسورها ـ آسانسورهای حمل نفر و بار ـ قسمت ۲۰: آسانسورهای مسافری و باری‌مسافری» یکی از مهم‌ترین اسناد فنی صنعت آسانسور ایران است.

این استاندارد، معادل ملی استاندارد اروپایی EN 81-20 محسوب می‌شود و الزامات ایمنی مربوط به طراحی، ساخت، نصب، چاه آسانسور، کابین، درب‌ها، تجهیزات مکانیکی، تجهیزات برقی، مدارهای ایمنی، دسترسی سرویس‌کاران و حفاظت کاربران را مشخص می‌کند.

هدف اصلی استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ این است که آسانسور در شرایط عادی، شرایط خطا، زمان سرویس و نگهداری، زمان بازرسی و هنگام استفاده روزمره، سطح قابل قبولی از ایمنی را برای همه افراد فراهم کند.

این افراد شامل موارد زیر هستند:

- مسافران و استفاده‌کنندگان آسانسور
- سرویس‌کاران، نصابان و بازرسان
- افراد مجاز برای ورود به فضای کاری آسانسور
- افراد حاضر در مجاورت چاه، موتورخانه یا تجهیزات آسانسور
- مالکان، بهره‌برداران و مدیران ساختمان

استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ چیست؟

استاندارد ملی ایران ۶۳۰۳-۵۰ معادل استاندارد اروپایی EN 81-50 است و به مقررات طراحی، محاسبات، بررسی‌ها و آزمون‌های قطعات آسانسور اختصاص دارد.

این استاندارد مکمل ۶۳۰۳-۲۰ است. یعنی اگر ۶۳۰۳-۲۰ مشخص می‌کند آسانسور باید چه الزامات ایمنی داشته باشد، ۶۳۰۳-۵۰ روش بررسی، محاسبه و آزمون قطعاتی را تعریف می‌کند که تحقق آن الزامات را ممکن می‌سازند.

در این استاندارد، موضوعاتی مانند آزمون قطعات ایمنی، محاسبات فنی طراحی، ارزیابی عملکرد قطعات، بررسی مقاومت اجزا و شرایط پذیرش تجهیزات آسانسور مطرح می‌شود.

قطعاتی مانند پاراشوت، گاورنر، ضربه‌گیر، قفل درب، سیستم‌های ترمز، ریل‌های راهنما، سیستم تعلیق و اجزای ایمنی، باید بر اساس معیارهای مشخص فنی بررسی و تأیید شوند.

چرا EN 81-20 و EN 81-50 جایگزین EN 81-1 و EN 81-2 شدند؟

استانداردهای EN 81-1 و EN 81-2 برای سال‌ها مبنای طراحی و نصب آسانسورهای برقی و هیدرولیکی در اروپا بودند. EN 81-1 مربوط به آسانسورهای برقی و EN 81-2 مربوط به آسانسورهای هیدرولیکی بود.

اما با گذر زمان، صنعت آسانسور تغییرات مهمی را تجربه کرد:

- توسعه سیستم‌های کنترل الکترونیکی و هوشمند
- افزایش استفاده از آسانسورهای بدون موتورخانه
- تغییر فناوری‌های محرکه و تابلو فرمان
- اهمیت بیشتر ایمنی سرویس‌کاران و بازرسان
- افزایش حساسیت نسبت به حرکت ناخواسته کابین
- رشد ساختمان‌های بلندمرتبه و پرتردد
- نیاز به آزمون‌پذیری دقیق‌تر قطعات ایمنی

به همین دلیل، استانداردهای EN 81-20 و EN 81-50 تدوین شدند و از سپتامبر ۲۰۱۷ در اروپا جایگزین EN 81-1 و EN 81-2 شدند.

این جایگزینی فقط یک تغییر اسمی نبود؛ بلکه نشان‌دهنده تغییر رویکرد صنعت آسانسور از «نصب تجربی و کنترل ظاهری» به سمت «طراحی مهندسی، مدیریت ریسک، آزمون فنی و ایمنی سیستم‌محور» بود.

 جدول مقایسه استانداردهای EN 81-1، EN 81-2، EN 81-20 و EN 81-50

| استاندارد |     موضوع اصلی   |                              دامنه کاربرد                  |                          وضعیت               | معادل ملی ایران |
| EN 81-1 | آسانسورهای برقی | مقررات ایمنی ساخت و نصب آسانسور برقی | جایگزین‌شده با EN 81-20 و EN 81-50 | ۶۳۰۳-۱ |
| EN 81-2 | آسانسورهای هیدرولیکی | مقررات ایمنی ساخت و نصب آسانسور هیدرولیکی | جایگزین‌شده با EN 81-20 و EN 81-50 | ۶۳۰۳-۲ |
| EN 81-20 | طراحی، ساخت و نصب آسانسورهای مسافری و باری‌مسافری | الزامات ایمنی آسانسور | استاندارد نسل جدید | ۶۳۰۳-۲۰ |
| EN 81-50 | آزمون، محاسبات و بررسی قطعات آسانسور | قطعات ایمنی و محاسبات فنی | استاندارد مکمل EN 81-20 | ۶۳۰۳-۵۰ |

 تفاوت استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ و ۶۳۰۳-۵۰ چیست؟

تفاوت اصلی این دو استاندارد در موضوع و کارکرد آن‌هاست.

استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ به طراحی، ساخت و نصب آسانسور می‌پردازد. این استاندارد مشخص می‌کند که چاه، کابین، درب‌ها، سیستم‌های مکانیکی، تجهیزات برقی، مدارهای ایمنی، فضاهای کاری و دسترسی‌ها باید چه شرایطی داشته باشند.

اما استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ به آزمون‌ها، بررسی‌ها و محاسبات قطعات آسانسور می‌پردازد. این استاندارد تعیین می‌کند که قطعات کلیدی و ایمنی آسانسور چگونه باید آزمون شوند و محاسبات طراحی آن‌ها چگونه باید انجام گیرد.

بنابراین، ۶۳۰۳-۲۰ بیشتر به «ایمنی کل سیستم آسانسور» توجه دارد و ۶۳۰۳-۵۰ بیشتر به «اعتبار فنی قطعات، آزمون‌ها و محاسبات» می‌پردازد.

اهمیت استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ در ایمنی آسانسور

استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ فقط یک سند اداری برای اخذ گواهی استاندارد آسانسور نیست. این استاندارد یک چارچوب فنی برای کاهش ریسک حوادث آسانسور است.

در آسانسور، خطر فقط سقوط کابین نیست. خطرات مختلفی ممکن است در زمان استفاده، سرویس، بازرسی یا تعمیر رخ دهد؛ از جمله:

- سقوط افراد به داخل چاه
- گیر کردن بین درب‌های آسانسور
- حرکت ناخواسته کابین
- توقف اضطراری نامناسب
- نقص مدار ایمنی
- برخورد با قطعات متحرک
- سقوط یا گیر افتادن سرویس‌کار در چاه
- نبود جان‌پناه مناسب در چاهک یا بالای کابین
- عملکرد نادرست ترمز، گاورنر یا پاراشوت

استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ تلاش می‌کند این ریسک‌ها را از طریق طراحی، نصب، کنترل و تجهیزات ایمنی مناسب کاهش دهد.

الزامات مهم ایمنی در استاندارد EN 81-20 و ۶۳۰۳-۲۰

 ۱. ایمنی مسافران آسانسور

در استاندارد EN 81-20، ایمنی مسافران یکی از محورهای اصلی است. آسانسور باید در تمام مراحل ورود، حرکت، توقف و خروج، شرایط ایمن داشته باشد.

برخی الزامات مهم مربوط به ایمنی مسافران عبارت‌اند از:

- جلوگیری از باز شدن ناایمن درب طبقه
- کنترل بسته بودن درب کابین و طبقه پیش از حرکت
- حفاظت در برابر گیر کردن افراد بین درب‌ها
- پیش‌بینی روشنایی مناسب کابین
- امکان ارتباط اضطراری با بیرون کابین
- تهویه مناسب کابین
- کنترل حرکت ناخواسته کابین
- عملکرد صحیح تجهیزات توقف و ترمز

در رویکرد استاندارد جدید، آسانسور باید حتی در شرایط خطا نیز تا حد امکان ایمن باقی بماند.

۲. ایمنی سرویس‌کاران، نصابان و بازرسان

یکی از مهم‌ترین تغییرات EN 81-20 نسبت به استانداردهای قدیمی، توجه ویژه به ایمنی افراد متخصصی است که در چاه، چاهک، روی کابین، موتورخانه یا فضای ماشین‌آلات کار می‌کنند.

بسیاری از حوادث جدی صنعت آسانسور برای سرویس‌کاران و نصابان رخ می‌دهد. به همین دلیل، استاندارد جدید الزامات دقیق‌تری برای دسترسی ایمن، فضای کاری، جان‌پناه، روشنایی، توقف اضطراری و حفاظت در برابر قطعات متحرک تعیین کرده است.

موارد مهم این بخش شامل موارد زیر است:

- تأمین فضای ایمن روی کابین
- تأمین فضای ایمن در چاهک
- وجود جان‌پناه مناسب در بالا و پایین مسیر حرکت کابین
- دسترسی ایمن به چاه و چاهک
- پیش‌بینی
روشنایی کافی در فضاهای کاری
- نصب تجهیزات توقف اضطراری در محل‌های لازم
- کاهش خطر له‌شدگی، سقوط، برخورد و گیر افتادن

۳. الزامات چاه، چاهک و فضای بالاسری آسانسور

چاه آسانسور یکی از حساس‌ترین بخش‌های طراحی استاندارد آسانسور است. اگر ابعاد چاه، چاهک یا اورهد از ابتدا درست طراحی نشود، اصلاح آن در مراحل پایانی پروژه بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.

استاندارد EN 81-20 برای چاه آسانسور الزاماتی در نظر می‌گیرد که شامل موارد زیر است:

- ابعاد ایمن چاه و چاهک
- فضای بالاسری مناسب
- جان‌پناه برای سرویس‌کاران
- روشنایی مناسب چاه
- دسترسی ایمن به چاهک
- حفاظت در برابر سقوط
- فاصله‌های ایمنی بین قطعات متحرک و ثابت
- محل مناسب برای تجهیزات و مسیرهای دسترسی

در بسیاری از پروژه‌های ساختمانی، خطاهای استانداردی آسانسور از مرحله معماری و اجرای چاه آغاز می‌شود؛ نه از مرحله نصب آسانسور. به همین دلیل، مشاوره تخصصی آسانسور باید قبل از اجرای چاه انجام شود.

۴. الزامات کابین آسانسور

کابین آسانسور باید علاوه بر زیبایی، از نظر ایمنی، ابعاد، تهویه، روشنایی، مقاومت و عملکرد با استاندارد منطبق باشد.

موارد مهم در کابین شامل موارد زیر است:

- ابعاد متناسب با ظرفیت و کاربری
- روشنایی کافی
- تهویه مناسب
- مقاومت دیواره‌ها، سقف و کف
- ایمنی درب کابین
- وجود شستی‌ها و علائم لازم
- اعلام بار نامی و ظرفیت
- امکان ارتباط اضطراری
- عملکرد مناسب در شرایط قطع برق یا توقف اضطراری

از دیدگاه استاندارد، کابین آسانسور یک فضای حمل انسان است، نه صرفاً یک بخش تزئینی از ساختمان. بنابراین انتخاب کابین فقط بر اساس ظاهر، متریال یا نورپردازی کافی نیست.

۵. الزامات درب‌های طبقه و کابین

درب آسانسور یکی از پرریسک‌ترین اجزای سیستم آسانسور است. خرابی قفل درب، تنظیم نبودن درب، باز شدن ناایمن، نبود حفاظت مناسب یا عملکرد نادرست مکانیزم درب می‌تواند منجر به حادثه جدی شود.

استاندارد EN 81-20 برای درب‌های آسانسور الزاماتی مانند موارد زیر دارد:

- عملکرد صحیح قفل ایمنی درب طبقه
- جلوگیری از حرکت کابین با درب باز
- حفاظت در برابر گیر کردن افراد
- مقاومت مکانیکی مناسب درب
- کنترل وضعیت بسته بودن درب‌ها
- تنظیم فاصله‌ها و لقی‌های مجاز
- عملکرد ایمن درب‌های اتوماتیک و نیمه‌اتوماتیک

بنابراین درب آسانسور باید از نظر کیفیت ساخت، قفل، مکانیزم، نصب، تنظیم و مستندات فنی بررسی شود.

۶. الزامات سیستم‌های مکانیکی، برقی و کنترلی

استاندارد EN 81-20 به آسانسور به عنوان یک سیستم یکپارچه نگاه می‌کند. یعنی ایمنی نهایی فقط به یک قطعه وابسته نیست، بلکه حاصل عملکرد هماهنگ تمام اجزاست.

اجزای مهم این بخش شامل موارد زیر هستند:

- موتور و سیستم محرکه
- ترمز اصلی و ترمز ایمنی
- تابلو فرمان
- مدار ایمنی
- گاورنر
- پاراشوت
- ضربه‌گیرها
- ریل‌های راهنما
- سیم‌بکسل یا سیستم تعلیق
- سنسورها و تجهیزات کنترل موقعیت
- قفل‌های ایمنی درب‌ها

اگر هر یک از این اجزا به‌درستی انتخاب، نصب، تنظیم یا آزمون نشوند، ایمنی کل آسانسور تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

اهمیت استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ در آزمون قطعات آسانسور

استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ برای تولیدکنندگان قطعات، شرکت‌های طراحی و مونتاژ، مراجع بازرسی، آزمایشگاه‌های آزمون و شرکت‌های حرفه‌ای آسانسور اهمیت زیادی دارد.

این استاندارد مشخص می‌کند قطعات مهم آسانسور چگونه باید از نظر طراحی، مقاومت، عملکرد، آزمون و ایمنی بررسی شوند.

قطعات ایمنی آسانسور نباید فقط بر اساس ظاهر، برند یا ادعای فروشنده انتخاب شوند. این قطعات باید دارای مستندات فنی، گواهی‌های معتبر، نتایج آزمون و انطباق با الزامات استاندارد باشند.

قطعات مهمی که در EN 81-50 مورد توجه قرار می‌گیرند

برخی از قطعات و موضوعات مهمی که در چارچوب EN 81-50 اهمیت دارند عبارت‌اند از:

- پاراشوت آسانسور
- گاورنر یا محدودکننده سرعت
- ضربه‌گیرها
- قفل درب طبقه
- سیستم‌های ترمز
- ریل‌های راهنما
- اجزای سیستم تعلیق
- محاسبات نیرو و بار
- آزمون عملکرد قطعات ایمنی
- بررسی مقاومت و قابلیت اطمینان قطعات

این استاندارد کمک می‌کند تا طراحی و انتخاب قطعات آسانسور از حالت تجربی خارج شده و بر پایه آزمون، محاسبه و معیار فنی انجام شود.

رابطه استاندارد EN 81-20 و EN 81-50

EN 81-20 و EN 81-50 دو استاندارد مستقل اما کاملاً مکمل هستند. هیچ‌کدام به‌تنهایی برای ایجاد یک نظام کامل ایمنی کافی نیستند.

EN 81-20 الزامات ایمنی طراحی و نصب آسانسور را تعیین می‌کند. EN 81-50 روش آزمون و محاسبه قطعاتی را مشخص می‌کند که برای تحقق همان الزامات لازم هستند.

برای مثال:

- EN 81-20 الزام می‌کند آسانسور در برابر افزایش سرعت ایمن باشد.
- EN 81-50 روش آزمون و ارزیابی گاورنر و پاراشوت را مشخص می‌کند.

یا:

- EN 81-20 الزام می‌کند درب طبقه نباید در شرایط ناایمن باز شود.
- EN 81-50 معیارهای آزمون و بررسی قفل ایمنی درب را مطرح می‌کند.

بنابراین، انطباق واقعی با استاندارد زمانی معنا دارد که طراحی سیستم، نصب تجهیزات، آزمون قطعات و محاسبات فنی هم‌زمان مورد توجه قرار گیرند.

نقش استانداردهای ۶۳۰۳-۲۰ و ۶۳۰۳-۵۰ در گواهی استاندارد آسانسور

گواهی استاندارد آسانسور زمانی صادر می‌شود که آسانسور از نظر طراحی، نصب، تجهیزات، عملکرد، مدارهای ایمنی، چاه، چاهک، کابین، درب‌ها، موتورخانه یا فضای ماشین‌آلات، سیستم تعلیق، ترمز، گاورنر، پاراشوت، ضربه‌گیرها و سایر اجزا با الزامات استاندارد منطبق باشد.

استانداردهای جدید باعث می‌شوند فرآیند بازرسی آسانسور دقیق‌تر، فنی‌تر و قابل اتکاتر شود. در این رویکرد، فقط حرکت عادی آسانسور بررسی نمی‌شود؛ بلکه شرایط خطا، ایمنی سرویس‌کار، عملکرد قطعات ایمنی، محاسبات فنی و مستندات تجهیزات نیز اهمیت دارد.

برای سازندگان، مدیران پروژه و مالکان، توجه به استاندارد باید از مرحله طراحی ساختمان آغاز شود. بسیاری از ایرادات استانداردی در آسانسور زمانی ایجاد می‌شوند که چاه، چاهک، اورهد یا محل تجهیزات بدون نظر متخصص آسانسور اجرا شده‌اند.

وضعیت اجرای استانداردهای جدید آسانسور در ایران

در ایران، استاندارد ملی ۶۳۰۳-۲۰ به عنوان معادل ملی EN 81-20 منتشر شده و از مهم‌ترین اسناد فنی در مسیر به‌روزرسانی صنعت آسانسور کشور محسوب می‌شود.

استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ نیز معادل EN 81-50 است و به مقررات طراحی، محاسبات، بررسی‌ها و آزمون‌های قطعات آسانسور می‌پردازد. فعالان صنعت آسانسور باید آخرین وضعیت انتشار، ابلاغ و لازم‌الاجرا بودن نسخه‌های استاندارد را از سازمان ملی استاندارد ایران و مراجع ذی‌صلاح پیگیری کنند.

در حال حاضر، استانداردهای ملی ایران شماره ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲ همچنان در بسیاری از فرآیندهای اجرایی و بازرسی صنعت آسانسور ایران مبنای عمل بوده‌اند، اما حرکت صنعت به سمت استانداردهای جدید، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

شرکت‌های پیشرو مانند *شرکت مهندسی آرون لیفت* در پروژه‌های منتخب و حرفه‌ای خود می‌توانند الزامات استانداردهای جدید را به عنوان معیار طراحی ایمن‌تر، نصب دقیق‌تر و کیفیت بالاتر مورد توجه قرار دهند.

چرا رعایت استانداردهای جدید برای پروژه‌های ساختمانی ضروری است؟

رعایت استانداردهای ۶۳۰۳-۲۰ و ۶۳۰۳-۵۰ فقط برای دریافت برگه یا گواهی استاندارد نیست. این استانداردها مستقیماً بر ایمنی، کیفیت، دوام، ارزش ملک و کاهش ریسک حقوقی اثر دارند.

مزایای اجرای اصولی این استانداردها عبارت‌اند از:

- افزایش ایمنی مسافران آسانسور
- کاهش احتمال حوادث ناشی از نقص فنی
- حفاظت بهتر از سرویس‌کاران و بازرسان
- کاهش ایرادات بازرسی و دوباره‌کاری
- افزایش عمر مفید تجهیزات آسانسور
- بهبود کیفیت نصب و بهره‌برداری
- افزایش اعتبار فنی پروژه ساختمانی
- کاهش ریسک مسئولیت حقوقی مالکان و سازندگان
- هم‌راستایی با استانداردهای معتبر اروپایی

خطاهای رایج در اجرای استاندارد آسانسور

در بسیاری از پروژه‌ها، استاندارد آسانسور دیر وارد فرآیند تصمیم‌گیری می‌شود. یعنی ساختمان اجرا شده، چاه ساخته شده، تجهیزات خریداری شده و سپس در زمان بازرسی مشخص می‌شود که بخش‌هایی از پروژه با استاندارد انطباق ندارد.

رایج‌ترین خطاها عبارت‌اند از:

- طراحی چاه آسانسور بدون مشاوره تخصصی
- کم بودن عمق چاهک یا فضای بالاسری
- نبود جان‌پناه مناسب برای سرویس‌کار
- انتخاب قطعات بدون مستندات فنی معتبر
- استفاده از درب یا قفل فاقد کیفیت استاندارد
- نصب غیراصولی ریل‌ها و تجهیزات مکانیکی
- بی‌توجهی به مدار ایمنی و حرکت ناخواسته کابین
- تمرکز بر ظاهر کابین به جای ایمنی سیستم
- شروع فرآیند استاندارد پس از اتمام نصب
- انتخاب شرکت آسانسور صرفاً بر اساس قیمت پایین

در پروژه حرفه‌ای، استاندارد باید از مرحله طراحی معماری، جانمایی چاه، انتخاب ظرفیت، انتخاب نوع سیستم و سفارش تجهیزات مورد توجه قرار گیرد.

چک‌لیست اولیه انطباق با استاندارد آسانسور

برای کاهش ریسک ایرادات استانداردی، قبل از اجرا و نصب آسانسور باید موارد زیر بررسی شود:

| بخش            |          موارد مهم کنترل            |
| چاه آسانسور | ابعاد، شاقولی، جان‌پناه، روشنایی، دسترسی |
| چاهک | عمق، فضای ایمن، نردبان، کلید توقف، ضربه‌گیر |
| اورهد | فضای بالاسری، جان‌پناه، فاصله‌های ایمنی |
| کابین | ظرفیت، روشنایی، تهویه، مقاومت، شستی‌ها |
| درب‌ها | قفل، عملکرد، فاصله‌ها، ایمنی، مقاومت مکانیکی |
| موتور و ترمز | توان، عملکرد، توقف ایمن، کنترل حرکت ناخواسته |
| تابلو فرمان | مدار ایمنی، کنترل خطا، عملکرد اضطراری |
| گاورنر و پاراشوت | انطباق فنی، نصب، آزمون، مستندات |
| ریل و تعلیق | محاسبات، نصب، اتصالات، شاقولی |
| مستندات | نقشه، محاسبات، گواهی قطعات،
دستورالعمل‌ها |استاندارد ملی ایران ۶۳۰۳-۲۰ معادل EN 81-20 است و الزامات ایمنی طراحی، ساخت و نصب آسانسورهای مسافری و باری‌مسافری را تعیین می‌کند. استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ نیز معادل EN 81-50 بوده و به آزمون‌ها، محاسبات و بررسی قطعات آسانسور می‌پردازد. این دو استاندارد جایگزین رویکرد قدیمی EN 81-1 و EN 81-2 در اروپا شده‌اند و چارچوب نسل جدید ایمنی آسانسور را تشکیل می‌دهند.

 جمع‌بندی تخصصی

استانداردهای EN 81-20 و EN 81-50، و معادل‌های ملی آن‌ها یعنی استانداردهای ۶۳۰۳-۲۰ و ۶۳۰۳-۵۰، پایه نسل جدید ایمنی آسانسور هستند. این استانداردها صنعت آسانسور را از رویکرد سنتی و تجربی به سمت طراحی مهندسی، آزمون فنی، محاسبات قابل استناد و مدیریت ریسک هدایت می‌کنند.

استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ بر ایمنی کل سیستم آسانسور تمرکز دارد؛ از طراحی چاه و کابین تا درب‌ها، مدارهای ایمنی، تجهیزات مکانیکی و حفاظت سرویس‌کاران. در مقابل، استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ بر آزمون، محاسبات و ارزیابی قطعات کلیدی آسانسور تمرکز می‌کند.

برای شرکت‌های آسانسوری، سازندگان، مالکان، مدیران پروژه، بازرسان و بهره‌برداران، شناخت این استانداردها یک موضوع تئوری نیست؛ بلکه شرط اصلی اجرای آسانسوری ایمن، قابل اعتماد، قابل بازرسی و منطبق با معیارهای روز صنعت آسانسور است.

شرکت‌هایی مانند *شرکت مهندسی آرون لیفت* که رویکرد مهندسی، استانداردمحور و ایمنی‌محور دارند، می‌توانند با تکیه بر این استانداردها، کیفیت اجرای پروژه‌های آسانسور را ارتقا داده و ریسک‌های فنی و ایمنی را به حداقل برسانند.

پرسش‌های متداول درباره استاندارد ۶۳۰۳-۲۰، ۶۳۰۳-۵۰، EN 81-20 و EN 81-50

 استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ چیست؟

استاندارد ملی ایران ۶۳۰۳-۲۰ معادل EN 81-20 است و الزامات ایمنی طراحی، ساخت و نصب آسانسورهای مسافری و باری‌مسافری را مشخص می‌کند.

 استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ چیست؟

استاندارد ملی ایران ۶۳۰۳-۵۰ معادل EN 81-50 است و به مقررات طراحی، محاسبات، بررسی‌ها و آزمون‌های قطعات آسانسور می‌پردازد.

 تفاوت EN 81-20 و EN 81-50 چیست؟

EN 81-20 درباره طراحی، ساخت و نصب آسانسور است؛ اما EN 81-50 درباره آزمون‌ها، محاسبات و بررسی قطعات آسانسور است. این دو استاندارد مکمل یکدیگر هستند.

 آیا EN 81-20 جایگزین EN 81-1 شده است؟

بله. در اروپا، EN 81-20 و EN 81-50 از سال ۲۰۱۷ جایگزین استانداردهای قدیمی EN 81-1 و EN 81-2 شدند.

 EN 81-1 و EN 81-2 چه تفاوتی داشتند؟

EN 81-1 مربوط به آسانسورهای برقی و EN 81-2 مربوط به آسانسورهای هیدرولیکی بود. در نسل جدید، الزامات اصلی طراحی و ایمنی در EN 81-20 و الزامات آزمون و محاسبات در EN 81-50 ارائه شده است.

 آیا رعایت استاندارد ۶۳۰۳-۲۰ برای گواهی استاندارد آسانسور مهم است؟

بله. رعایت الزامات استانداردهای ملی آسانسور در طراحی، نصب، بازرسی و اخذ گواهی استاندارد آسانسور اهمیت اساسی دارد. البته وضعیت لازم‌الاجرا بودن هر نسخه باید از مراجع رسمی بررسی شود.

چرا استاندارد ۶۳۰۳-۵۰ اهمیت دارد؟

زیرا قطعات ایمنی آسانسور مانند گاورنر، پاراشوت، قفل درب و ضربه‌گیر باید بر اساس آزمون‌ها و محاسبات معتبر بررسی شوند. ۶۳۰۳-۵۰ معیارهای فنی این بررسی‌ها را مشخص می‌کند.

 آیا استاندارد آسانسور فقط مربوط به شرکت نصب‌کننده است؟

خیر. استاندارد آسانسور به طراح ساختمان، سازنده، شرکت آسانسور، مالک، بازرس، سرویس‌کار و بهره‌بردار مربوط است. بسیاری از ایرادات استانداردی از مرحله طراحی ساختمان آغاز می‌شوند.

 مهم‌ترین خطا در اخذ استاندارد آسانسور چیست؟

یکی از مهم‌ترین خطاها، توجه به استاندارد پس از اتمام نصب است. استاندارد باید از مرحله طراحی چاه، انتخاب سیستم و خرید تجهیزات در نظر گرفته شود.

شرکت مهندسی آرون لیفت چه نقشی در اجرای استانداردهای جدید دارد؟

شرکت مهندسی آرون لیفت می‌تواند با رویکرد مهندسی و استانداردمحور، الزامات ایمنی، طراحی، نصب، انتخاب تجهیزات و کنترل کیفیت پروژه‌های آسانسور را بر اساس معیارهای فنی روز و استانداردهای معتبر انجام دهد.

منابع و مراجع تخصصی

برای افزایش اعتبار مقاله، این بخش را در انتهای صفحه منتشر کنید:

- سازمان ملی استاندارد ایران، استاندارد ملی ایران شماره ۶۳۰۳-۲۰
- سازمان ملی استاندارد ایران، استاندارد ملی ایران شماره ۶۳۰۳-۱ و ۶۳۰۳-۲
- استاندارد اروپایی EN 81-20: Safety rules for the construction and installation of lifts – Passenger and goods passenger lifts
- استاندارد اروپایی EN 81-50: Design rules, calculations, examinations and tests of lift components
- European Committee for Standardization، CEN
- CEN/TC 10: Lifts, escalators and moving walks
- Directive 2014/33/EU of the European Parliament and of the Counci